Olej pełni bardzo ważną funkcję w pracy silnika i całego auta. Zobacz, czym różni się olej syntetyczny od tego półsyntetycznego i mineralnego oraz co oznaczają klasy lepkości i jakości. Dowiedz się też, jakich olejów używać do silników na LPG, a jakich do diesla. Początkowo może się to wydawać skomplikowane, ale wystarczy poznać kilka podstawowych zasad i wszystko staje się jasne. Przekonaj się sam.

Olej silnikowy to płyn, dzięki któremu silnik, czyli jednostka napędowa samochodu, działa sprawnie. Do podstawowych funkcji olejów zaliczamy:

  • zmniejszanie tarcia,
  • chłodzenie ruchomych części,
  • utrzymywanie czystości,
  • zapobieganie korozji.

Dzięki temu zużycie jednostki napędowej jest mniejsze, co znacząco wydłuża jej żywotność.

W serwisach i sklepach motoryzacyjnych są dostępne różne typy olejów. Zobacz podstawowe informacje o składzie, właściwościach, oznaczeniach oraz wykorzystaniu olejów.

Z czego składają się oleje silnikowe?

Głównymi składnikami płynów silnikowych (80%) są oleje bazowe, czyli mineralne, półmineralne i syntetyczne. 10% zawartości stanowią natomiast modyfikatory lepkości. Pozostałe 10% składu to pakiet dodatków, m.in.:

  • depresatory wpływające na zachowanie płynności oleju w bardzo wysokich i bardzo niskich temperaturach,
  • dodatki przeciwzużyciowe zmniejszające ścieranie się silnika,
  • modyfikatory tarcia redukujące zużycie silnika,
  • dodatki antypienne zapobiegające tworzeniu się piany,
  • detergenty redukujące osady,
  • antyutleniacze spowalniające proces zużywania oleju,
  • dyspersanty gwarantujące czystość silnika.

Syntetyki, półsyntetyki czy oleje mieszane?

Oleje samochodowe różnią się od siebie bazami olejowymi i pakietami dodatków uszlachetniających.

  • Oleje mineralne

W ich składzie znajduje się najwięcej substancji wydobywanych z ropy naftowej. Oleje mineralne stosuje głównie w starszych samochodach (17-, 25-letnich i starszych), których silniki odznaczają się wysokimi przebiegami (ok. 400–500 tys. km.).

Oleje mineralne są bardzo gęste, przez co uszczelniają wieloletnie silniki.

  • Oleje półsyntetyczne

Stworzone są na bazie olejów mineralnych z domieszką polimerów, dzięki czemu zapewniają zrównoważoną gęstość i lepkość w skrajnych temperaturach (dodatnich i ujemnych). Oleje półsyntetyczne stosowane są w samochodach kilkunastoletnich, w których – przez obniżone osiągi silnika – zrezygnowano z wlewania oleju mineralnego.

  • Oleje syntetyczne

W ich składzie znajdują się tylko polimery i chemiczne dodatki, dzięki czemu oleje te charakteryzują się najlepszymi parametrami lepkości i gęstości w skrajnie ujemnych i dodatnich temperaturach pracy. Efektem tego jest bezproblemowy rozruch silnika zimą czy prawidłowa praca auta podczas ekstremalnego użytkowania.

Oleje syntetyczne są najlepszym rozwiązaniem dla aut nowych i kilkuletnich.

Obecnie najwięcej inwestuje się w doskonalenie olejów syntetycznych, dlatego to właśnie ten rodzaj płynu można najczęściej spotkać w warsztatach i sklepach.

Co to jest klasa lepkości i klasa jakości oleju silnikowego?

W trakcie wybierania oleju silnikowego należy uważnie czytać na etykiety.

etykieta oleju samochodowego

Z tekstów umieszczonych na opakowaniu oleju silnikowym dowiesz się:

  • jaka jest lepkość oleju,
  • jaka jest jego klasa jakościowa,
  • jakie normy producentów spełnia olej.

Czym jednak są te poszczególne parametry?

Klasa lepkości określa, jak zachowuje się olej w danej temperaturze. Podawana jest ona według jednego z dwóch sposobów:

  • oznaczenie z literą W – czyli lepkość w niskich temperaturach, np. 0W, 5W, 10W, 15W, 20W;
  • oznaczenie bez litery W – czyli lepkość w wysokich temperaturach, np. 20, 30, 40, 50, 60.

Zapis SAE10W-40 informuje więc, że olej zachowuje odpowiednią lepkość od –10°C do 40°C. Dane te wskazują także na to, że jest to olej wielosezonowy, nadający się do stosowania zarówno latem, jak i zimą.

Klasa jakości podawana jest według systemu API (Amerykański Instytut Naftowy) lub ACEA (Stowarzyszenia Europejskich Producentów Samochodów). Co to oznacza?

W systemie API pierwsza litera jest oznaczeniem silnika („S” dla benzynowego i „C” dla Diesla), druga natomiast oznaczeniem jakości (im dalsza litera alfabetu, tym lepsza i nowsza klas).

Stosowanie olejów niższej klasy niż jest to przewidziane przez producenta auta (np. SM lub SL zamiast SN), może prowadzić do przedwczesnego zużycia, a nawet uszkodzenia samochodu. Dopuszczalne jest natomiast stosowanie olejów oznaczonych wyższą normą.

W systemie ACEA masz do czynienia z 3 kategoriami, z których każda jest przeznaczona do konkretnych rodzajów silnika. Niestosowanie się do tych oznaczeń skutkuje po prostu uszkodzeniem jednostki napędowej.

Oto poszczególne kategorie systemu ACEA:

  • Kategoria A 1-5 (np. ACEA A4) – dla silników benzynowych.
  • Kategoria B 1-5 (np. ACEA B3) – dla silników Diesla w samochodach osobowych.
  • Kategoria C 1-4 (np. ACEA C1) – dla silników Diesla w samochodach osobowych wyposażonych w DPF.

Jak sprawdzić, którego oleju silnikowego trzeba użyć?

Miejscem, gdzie powinna znajdować się informacja o rodzajach olejów przystosowanych do konkretnego modelu samochodu, jest instrukcja obsługi. Jeśli jednak nie masz do niej dostępu, znajdź pod maską zawieszkę z informacją, kiedy i jaki olej został wlany wcześniej. Możesz także skonsultować się w tej sprawie z doświadczonym serwisantem Norauto.

Jak wybrać olej do silnika LPG?

Jeśli jesteś właścicielem samochodu z silnikiem LPG, musisz pamiętać, że w Twoim przypadki będzie konieczna częstsza wymiana oleju niż w autach napędzanych klasycznym paliwem (najczęściej po przejechaniu 15 000 km). Pojazd na LPG szybciej wyczerpuje właściwości oleju i tym samym powoduje większe zanieczyszczenie całego silnika. W tej sytuacji obecność siarki jest nawet 5 razy większa niż w autach benzynowych!

Jak wybrać olej silnikowy do diesla?

Silniki diesla produkują więcej sadzy, przez co odkłada się w nich znaczna ilość związków kwasowych. Jeśli więc chcesz, aby Twój samochód działał sprawnie, wybieraj takie płyny, które zawierają specjalny pakiet kontrolujący rozpraszanie sadzy i zapewniają utrzymanie odpowiedniego smarowania silnika przez cały czas eksploatacji. Dzięki tej technologii znacząco zmniejsza się szybkość wypełniania filtrów cząstek stałych.

Oleje do silników diesla mają w klasyfikacji ACEA oznaczenia C1, C2, C3 lub C4.

Oleje do diesla są oznaczane ze względu na zastosowanie – w silnikach z filtrami cząstek stałych DPF, katalizatorami trójfunkcyjnymi TWC, systemami wtrysku typu Common Rail, pompowtryskiwaczami lub długością eksploatacji oleju LongLife.