Nowoczesne koła zamachowe, spotykane już nie tylko w dieslach, ale także w autach na benzynę, mają za zadanie chronić skrzynię biegów i poprawić komfort jazdy kierowcy oraz pasażerów. Nie są to jednak mechanizmy bezawaryjne – przy nieumiejętnej jeździe dwumasy mogą nadawać się do wymiany już po 150 tys. km. Dlaczego tak się dzieje i jak temu zaradzić?

Dwumasowe koła zamachowe można spotkać w każdym silniku diesla i w coraz większej liczbie aut benzynowych. To także stały element skrzyń dwusprzęgłowych i niektórych przekładni bezstopniowych (CVT). Jak są zbudowane i do czego służą, podpowiadają eksperci Norauto.

Przeczytaj także: 5 błędów popełnianych przy wymianie opon.

Redukcja drgań dzięki dwumasom – jak do tego dochodzi?

Koła zamachowe wykorzystuje się, by zapobiegać wytracaniu prędkości obrotowej, co z kolei ma na celu poprawę płynności pracy silnika. Dawniej używano pojedynczych, masywnych kół zamachowych, które powodowały ociężałość silnika rozpędzającego ciężkie koło.

Kiedy zaczęto redukować masę koła, okazało się, że zabieg ten prowadzi do wytwarzania się wibracji na niskich obrotach. Wibracje były przenoszone na skrzynię biegów, a to skutkowało szybszą eksploatacją. Rozwiązaniem okazał się dwumas – zbudowany z dwóch lżejszych kół zamachowych.

Koła zamachowe dwumasowe – co to jest?

Koła dwumasowe, jak sama nazwa wskazuje, składają się z dwóch kół zamachowych – jednego połączonego z wałem silnika i drugiego – ze skrzynią biegów. Między obiema masami znajduje się tłumik drgań skrętnych, który umożliwia tłumienie drgań.

Wykorzystanie sprężyn i talerzy powoduje, że każde wibracje pochodzące z jednostki napędowej są ograniczane. Dwumasy są montowane na wale korbowym – pomiędzy silnikiem a skrzynią biegów.

Dwumasy – funkcje i korzyści dla kierowcy

Podstawową funkcją kół zamachowych dwumasowych jest poprawa komfortu poprzez redukcję drgań i wibracji silnika oraz ochrona podzespołów skrzyni biegów przed uszkodzeniem, które może nastąpić w wyniku tych drgań. Koła dwumasowe wydłużają żywotność mechanizmu zmiany przełożenia i jego podzespołów, ściśle: synchronizatorów.

Dbanie o układ przeniesienia napędu to jednak jeszcze nie wszystko – dwumasa przyczynia się także do znacznego zwiększenia komfortu jazdy. Mechanizm sprawia, że silnik pracuje płynnie, a kierowca i pasażerowie nie odczuwają drgań. Dotyczy to przede wszystkim momentów ruszania samochodu, kiedy obroty silnika są niskie, oraz redukcji biegów – to właśnie koła dwumasowe są odpowiedzialne za redukcję szarpnięć.

Sprawdź także: Sprzęgło – jak jeździć, żeby go nie zniszczyć?

Awaria koła zamachowego – przyczyny i objawy

Kiedyś – jeszcze w latach 80. – koła zamachowe były praktycznie bezawaryjne. Współcześnie wraz ze wzrostem mocy silników, a więc z coraz większym momentem obrotowym, dwumasy wytrzymują w zależności od stylu jazdy od 150 do 250 tys. km.

Jak rozpoznać awarię koła dwumasowego? Do najczęstszych objawów należą:

  • hałas i stukanie w silniku podczas włączania i wyłączania zapłonu,
  • drgania z okolic silnika podczas jazdy na biegu jałowym,
  • odczuwalne drżenia nadwozia,
  • nierówna, przerywana praca silnika,
  • hałasy i stuki wydobywające się z okolicy skrzyni biegów,
  • szarpanie auta podczas ruszania,
  • brak możliwości zmiany biegów.

Ostatecznie stan kół dwumasowych można skontrolować, mierząc luzy osiowe i krawędziowe. Stan dwumasy da się także ocenić na podstawie wyglądu zębatek na tzw. masie pierwotnej, a także powierzchni ściernej masy wtórnej. Aby to zrobić, trzeba jednak zdemontować skrzynię biegów. Warto udać się w tym celu do sprawdzonego warsztatu samochodowego, w którym doświadczony fachowiec zajmie się autem.

Zepsute koło dwumasowe – wymiana czy regeneracja?

Kiedy już wiesz, że koło dwumasowe w Twoim samochodzie jest w złym stanie, pozostaje natychmiastowe działanie. Producenci dwumasy nie przewidywali możliwości naprawy tego mechanizmu, dlatego najczęściej wybieraną opcją (i najłatwiejszą) jest po prostu wymiana dwumasy. Warto pamiętać, że to kosztowny zabieg, najczęściej połączony też z wymianą sprzęgła.

Alternatywę stanowi regeneracja koła dwumasowego. Na czym ona polega?

  • Najpierw wszystkie uszkodzone elementy wewnątrz koła zostają wymienione.
  • Później koło poddaje się toczeniu i szlifowaniu powierzchni ciernych, by pozbyć się nierówności.
  • Ostatni etap polega na wyważeniu koła.

Regeneracja koła dwumasowego to rozwiązanie tańsze niż wymiana, jednak i w tym wypadku nie można spodziewać się bardzo niskich cen.

Jak zapobiegać niszczeniu się kół dwumasowych?

Żywotność dwumas zależy od stylu jazdy i zachowywania środków prewencyjnych. Zastosuj się do poniższych wskazówek, aby zadbać o koła zamachowe, a tym samym – o prawidłowe funkcjonowanie skrzyni biegów w Twoim samochodzie.

  1. Uruchamiaj i gaś silnik przy wciśniętym pedale sprzęgła.
  2. Staraj się unikać ciągłej jazdy z niską prędkością obrotową silnika – poniżej 1500 obr./min.
  3. Nie decyduj się na ciągnięcie przyczepy o ładowności większej niż jest w stanie pociągnąć Twój samochód. To może przeciążyć koło dwumasowe.
  4. Wystrzegaj się gwałtownego ruszania z piskiem opon oraz puszczania pedału sprzęgła („strzelanie” ze sprzęgła), ponieważ obniżają żywotność elementów układu napędowego.

Dobrze także pamiętać o tym, że jeśli decydujesz się na wymianę sprzęgła, przy okazji warto zlecić warsztatowi samochodowemu dodatkowe sprawdzenie stanu koła dwumasowego.

Zobacz również: Stukanie w przednim/tylnym kole – co to może oznaczać?